Skip to main content

Peri Lithon-The Orphic Treatise Of The Gemstones-Introduction

Orpheus in Underworld. Circa 400 CE.

Folio 6r of the ‘Vatican Vergil’

(Cod. Vat. lat. 3225).    Scanned by David Stapleton.


Today’s sharing from the Blue House of Via-HYGEIA, is the opening of our English translation of the Orphic ‘Peri Liton’ (ΠΕΡΙ ΛΙΘΩΝ (or ΛΙΘΙΚΑ, Lithica), the treatise on the therapeutic properties of precious gemstones from the French translation of professor Ernest Falconet, published in ‘LES PETITS POÈMES GRECS’, Société du Panthéon Littéraire, Paris- 1840. The poems that came to us, as ‘Peri Lithon’, or ‘Lithica’, seems to gain some sort of legitimacy due to its introduction written in prose by Demetrius Moschus, the Byzantine scholar Joannes Stobaeus praises in his ‘Anthology’. It is said there that Orpheus met king Priam’s son, Theodamas, as he was heading to a  sacrificial ceremony given in the honor of the God Helios; while on the road, the prince and Orpheus discuss the value of precious gemstones, their medicinal properties and their use in the Mysteries. As a testimony of the complex beliefs systems of the late Antiquity, this piece fascinates by its suggestive mythological background and its multilayered levels of meaning explaining its long lasting presence within the ‘Orphic Canon’: the ‘Argonautica’, the ‘Hymnal’, the ‘Lithica’ and the ‘Fragments’.


Modern Context by Professor Ruslan I. Kostov

‘The Orphic Lithica of Pseudo-Orpheus is dated most probably from the IV c. CE. and is considered as an example of the Late Antiquity lapidary treatises describing the magical and therapeutic properties of about 30 ‘stones’ (minerals, varieties, aggregates and rocks). The Lithica of Pseudo-Orpheus in the beginning of the XXI century represents a distant echo of ancient times with data on precious and magic stones in their therapeutic interpretation –one direction of representation of science which will prevail in the next centuries of the Medieval period in European and Asian lapidaries and natural history treatises both.’ (‘Orphic Lithica as a source of late antiquity mineralogical knowledge’-Ruslan I. Kostov-University of Mining and Geology “St. Ivan Rilski”, Sofia-Bulgaria, 2008)



I present you with the gift that chases away all evils, that Maia’s son by order of Zeus brought to mankind, so that it could alleviate your suffering. Mortals, accept it with joy! I speak to cautious men whose spirits are upright and know how to obey the Gods; as fools cannot figure out an efficient cure for their ailments. Leto’s son,  delighted by this precious gift and wise Athena lead brawling Herakles to his new dwelling among the Immortals in snowy Olympus. Chiron, son of Kronos, also did venture throughout the Ether to enter Olympus, where he learned the divine secrets of the art of healing. Jupiter’s majestic abode welcomed with joy these famous off-springs of the Gods. As for us, in exile on earth, Hermes commanded us to live content with our possessions without resorting to wicked passions. May those who tread carefully in the cornucopian lair of the Messenger of the Gods-where all desired goods are kept available-come home with a handful of these priceless gifts that chase away all possible sufferings. Henceforth diseases will not strike him in his house; he will always avoid the wrath of his enemies and homecoming will be synonymous of a victor’s pride. No opponent will dare measure himself with him in dusty fights and even though his limbs would be tough as brass and his strength astonishing, no rival will struggle with him for the winners’ laurel crown. I will make him resemble a fearsome lion the mountain beasts dread of or alike a familiar daimon people respect in awe; I will make him likeable to all men and even to kings-who are Zeus’ emulators. He will be popular in the tender charade youths embrace and the fair maiden out of burning love will draw him in her bridal game. His prayers will reach the mortal’s benevolence. He will witness the appeasing of the stormy sea. Merciless thieves will run away from him, even though he would travel alone, and his servants will look up to him as a father figure and they will cherish the master’s home. In the need to know, he will access the most hidden thoughts men conceal in their minds; he will understand all the calls Zeus’ winged prophets, the birds whose songs herald the future. He will know how to tame the ardor of the crawling dragon and defeat the sting of threatening reptiles. I will teach him to heal the men plagued with insanity or afflicted with pestilential diseases and to hunt for the souls of the dead that have escaped the fiery darkness of Tartarus’ dungeons, enjoying terrorizing mortals.

In wise counsel Hermes’ cornucopian lair, many other gifts, are still pilled up waiting to be distributed. He who will manage to reach for them will become like a demi-God. The fierce murderer of Argus had me pledge to herald them to mortals through my songs with the fairest sounds of my voice. But, alas! Men show no sympathy for circumspection and they posture in despising the true science. As soon as they hear Virtue-the mother of heroes, even from afar, they run away in haste. They have her in horror as she is uplifting all works; they hate all labors that help sustain in life. Even though their house isn’t packed with more wealth, none know how to honor the immortal Gods. Those fools! They took away from men and cities the most useful science, and they despise shamelessly Hermes.

He is dead now, the one who traded with the demi-gods. Having become the enemy of men, he gave them work, though, and they call him a Magus. He died in the fight, this divine man, this valiant sword, without being honored by anyone; he died! Mortals, alike wild beasts, ignorant and intractable, unwilling to bow to divine science and divine counsel, they are full of malice and evil thoughts. They don’t have the courage to undertake any work worthy of praise; a thick cloud darkens their heart and prevent them in progressing in the fertile and green meadows of virtue. As for me, I propose to reveal to who would listen to me a treasure much more precious than heaps of gold; but for that one needs a industrious man that is not rebuked by work, and who would be swift in every action and who would be emulated by wise men. Because lightning-bolt Zeus is reluctant to give a pleasant end to sweat-less labor and speech: Even Helios’ steeds cannot drive this glorious God in the vastness of the Ether, without exhaustion and painful sweat.


Argument of the poems

I would be much more pleased with the conversation of a cautious man than to own gold-this ruler of men. One day, as I was on my way to a sacrificial ceremony in honor of Helios, I met the cautious Theodamas on his way back to town: I took his hands and said in these words:

O my friend, if you do not have pending business to attend to, we can return to the city tomorrow: It is God himself that made us meet on my way to my ritual offerings: come with me, we will celebrate together these divine sacrifices that should please all wise men. The heart of the immortal Gods is filled with joy when good men make them offering and prayers. You would not beat a road to long, as you see me going to these nearby mountains that belong to our fields.

One day, when I was a young man, I went out alone; as I ventured to chase some partridges that where escaping me. Each of them, having heard their name stopped and recognized my voice. I stretched gently my hand, but before I could get hold of them, they flew away. As I was bent, I fell on my face then i rose and run after them. At the top of the mountain, they took off, briskly flapping their wings: They had been scared by the sight of a horrible dragon, its mouth open threatening and deadly, coming in haste from an antic beech tree with thick branches.

I was approaching and did not see it, as my eyes were following attentively the birds. and did not see it until its head raised above the earth signal me of its presence. Certainly it was ready to catch me in a horrible trap. But is someone would have seen me coming back on my tracks, he would have not thought that the partridges could have followed me so fast and he could have thought that my legs were still young. Fear gave me the courage of the eagle and the storm. Death was after me; often its mouth was close enough to touch the back of my clothes; the ugly beast poisonous breath froze me: I would have been lost if I had not thought to take refuge at an altar that ancient elders built in honor of Helios. An unrooted branch of olive tree that wasn’t burnt yet was still there and I grabbed it and directed it towards the threatening head of the dragon. The monster became even more furious when it saw me defending myself. It coiled itself in menacing circles and started elevating until its head was stretched above the altar and its noise covered my voice. I fiercely stroke the head and the branch broke. It seemed that it was not in my destiny to  overcome this ferocious beast…

But, all the sudden, two dogs that belonged to my father, and that I always treated gently, recognized my voice. They left the cattle that were grazing not far away and rushed to save me. The dragon dazed upon them and I immediately escaped across the fields. Alike a shy hare of the meadows, escaping the ferocious claws of an eagle, Zeus’ bird, and would hide among thick brushwood, I hid among the sheep, crouching my body to escape being seen by the ferocious beast.

When my father learned  that I hadn’t been hurt, he brought to the altar and young bull and offered it as an holocaust to God that saved the life of his son. And as for me, choosing well a healthy calf and taking it from its mother’s breasts, I brought it to the  altar together with the joyful choir of my friends. The two dogs which had strangled the dragon were following me willingly: a serene joy was felt around the altar of the Gods. The meadows were green, the grass soft, the shadow was thick under the elms and nearby, the melodious flow of a stream of water gushed from the underground of the rock. Come with me, it is not aloud to deny a feast given in honor of the Gods!’

These were my words. The man answer me in these terms: ‘May Helios always be favorable and protect you from all evil and send you copious riches in your home, because you are going to the top of the mountain to accomplish a sacrifice to the Gods. I will make sure they listen to you with an favorable ear.’


Ernest Falconet’s French translation


Voici le présent sacré que le fils de Maïa, par ordre de Jupiter, qui chasse tous les maux, apporta aux hommes, afin qu’ils eussent un secours contre leurs souffrances. Mortels, acceptez-le avec joie. Je m’adresse aux hommes prudents dont l’esprit est intègre et sait obéir aux Dieux ; car un fou ne peut jamais trouver de secours efficace dans ses maux. Le fils de Latone, ravi de ce don précieux, et la prudente Minerve conduisirent le belliqueux Hercule auprès des Immortels, dans l’Olympe neigeux. Chiron, fils de Saturne, traversa aussi l’immense Éther pour entrer dans l’Olympe, où il apprit les secrets divins de l’art de guérir. Les palais immenses de Jupiter accueillirent avec joie ces descendants illustres des Dieux. Quant à nous, exilés sur la terre, Mercure nous ordonne de vivre heureux de nos biens et sans nous abandonner à des passions méchantes. Que celui des hommes prudents qui désire descendre dans l’antre merveilleux de Mercure, où sont déposés les amas de tous les biens, rentre aussitôt dans sa maison, les deux mains pleines de ces présents inestimables qui chassent bien loin toutes les souffrances. Désormais nulle maladie ne l’attaquera dans sa maison ; il échappera toujours à la colère impuissante de ses ennemis et reviendra dans sa demeure toujours fier de la victoire. Aucun adversaire n’osera se mesurer avec lui dans les combats poudreux, et ses membres, fussent-ils robustes comme l’airain, sa force fût-elle prodigieuse, aucun rival ne luttera contre lui dans l’espoir d’obtenir la couronne du vainqueur. Je le ferai semblable à un lion terrible pour les bêtes de la montagne et semblable à un démon familier aux peuples étonnés ; je le rendrai respectable à tous les hommes et même aux rois, qui sont les élèves de Jupiter. Les tendres jeunes gens, poussés par un irrésistible désir, voudront toujours l’enlacer dans leurs bras, et la douce jeune fille, brillant d’amour, le sollicitera aux jeux de la couche nuptiale. Lorsqu’il répandra ses prières aux pieds des mortels, elles parviendront de suite à leurs oreilles bienveillantes. Il verra devant lui s’abaisser la mer tourbillonnante. Les voleurs implacables fuiront devant lui, même quand il cheminera seul, et ses serviteurs le vénéreront comme leur père et chériront la maison de leur maître. Quand il voudra savoir, il connaîtra toutes les pensées les plus occultes que les hommes cachent dans leur esprit ; il comprendra tous les cris que jettent dans le ciel les prophètes ailés de Jupiter, les oiseaux dont les chants annoncent l’avenir. Il saura arrêter l’impétuosité du dragon qui rampe à terre, il saura rendre impuissant le dard des reptiles dangereux. Je lui apprendrai à guérir les hommes atteints de la folie ou affligés de maladies pestilentielles, à chasser les âmes des morts, qui, échappées du noir Érèbe, se plaisent à tourmenter les mortels.

Bien d’autres présents, des présents innombrables apportés pour être distribués, sont encore dans la grotte de Mercure, le prudent conseiller. Celui qui parviendra jusqu’à eux deviendra un demi-dieu. Le belliqueux meurtrier d’Argus m’engagea à les annoncer aux mortels, il m’engagea à les chanter aux hommes avec les plus doux sons de ma voix. Mais, hélas ! les hommes ne professent aucun honneur pour la prudence ; ils affectent au contraire de mépriser la science vénérable. Dès qu’ils entendent, même de loin, la vertu, cette mère des héros, ils s’enfuient d’une course précipitée. Ils ont horreur d’elle qui soutient dans le travail, ils ont horreur du travail lui-même qui soutient dans la vie. Ils n’en ont pas pour cela plus de richesses dans leurs maisons et aucun d’eux ne sait honorer les Dieux immortels. Les insensés ! ils ont éloigné des hommes et des villes la science si utile, et il méprisent ignominieusement Mercure. Il est mort maintenant, celui qui avait commerce avec les demi-dieux. Devenu l’ennemi des hommes, il leur a donné le travail, et les hommes l’ont nommé Mage. Il est mort dans le combat cet homme divin, cette vaillante épée, sans être honoré de qui que ce fût, il est mort ! Les mortels, semblables à des bêtes fauves, ignorants et indociles, et ne voulant pas se soumettre à la science divine et aux conseils divins, sont pleins de malice et de mauvaises pensées. Ils n’ont pas le courage de faire quelque grande oeuvre digne d’admiration ; un nuage épais obscurcit leurs cœurs et les empêche de s’avancer dans le pré verdoyant et fertile de la vertu. Mais moi, je me propose de dévoiler à ceux qui m’écouteront un trésor bien plus précieux que des monceaux d’or ; mais il faut un homme laborieux que le travail ne rebute pas, qui éprouve promptement chaque chose et qui soit encouragé par ceux qui savent. Car Jupiter foudroyant ne veut pas donner sans peine une heureuse fin aux travaux et aux paroles : les coursiers mêmes du Soleil ne peuvent conduire ce dieu rayonnant dans l’immensité de l’Éther, qu’avec fatigue et pénible sueur.


Je serais bien plus charmé de l’entretien d’un homme prudent que de la possession de l’or, ce maître de tous les hommes. Un jour que j’allais offrir un sacrifice au Soleil, je rencontrai le prudent Théodamante, qui revenait à la ville : je lui pris la main et lui parlai en ces termes : “O ami ! si nulle nécessité ne te presse, il nous sera loisible de rentrer demain à la ville : c’est Dieu même qui m’a fait te rencontrer à l’instant où j’allais présenter mes offrandes : viens avec moi, nous célébrerons ensemble ces sacrifices divins qui doivent plaire à tous les hommes sages. Le cœur des Dieux immortels est rempli de joie lorsque des hommes de bien leur adressent des offrandes et des prières. Je ne te ferai pas faire une bien longue route, car tu me vois me rendant cette montagne voisine qui fait partie de nos champs. Étant jeune homme encore, j’osai un jour y aller tout seul, et je me mis à poursuivre un couple de perdrix qui m’avait échappé. Chacune d’elles ayant entendu prononcer son nom s’arrêta et reconnut ma voix. J’étendis délicatement la main, mais avant que je pusse les prendre elles s’enfuirent. Moi, qui me penchais en avant, je tombai d’abord sur le visage, mais aussitôt je me relevai et je les poursuivis. Arrivé au sommet de la montagne, elles prirent leur vol plus rapides qu’un trait et battant bruyamment des ailes : elles avaient été effrayées par la vue d’un serpent horrible, entrouvrant sa gueule effroyable et mortelle, et se précipitant d’un hêtre antique et couvert de branches épaisses. Je m’approchai et je ne le vis pas ; car mes yeux suivaient attentivement les oiseaux, je ne le vis pas avant que sa tête élevée, se dressant sur la terre, ne m’avertît de sa présence. Certainement il était prêt à me tendre un piège horrible. Mais si quelqu’un m’eût vu retournant sur mes pas et m’enfuyant avec rapidité, il n’eût pas pensé que les perdrix aux pieds rapides eussent pu me suivre ; il n’eût pas pensé que mes jambes étaient encore jeunes et débiles. La peur me donna l’impétuosité de l’aigle et de l’orage. La mort était à mes talons ; souvent la gueule du monstre atteignit l’extrémité de mon vêtement, la bête immense me glaça de son souffle empesté : j’étais perdu si je n’eusse eu l’idée de me réfugier à un autel que les anciens avaient bâti à Phébus. Un tronçon d’olivier déraciné, et que la flamme avait ménagé, était encore là ; je le saisis et je le dirigeai contre la tête menaçante du dragon. Le monstre fut enflammé de fureur quand il me vit décidé à la défense ; il se roula en rond, tournant ses reins flexibles en redoutables spirales. Les cercles se développaient les mis sur les autres. Puis, dressant sa tête, il l’éleva en situant au-dessus de l’autel, et ce bruit couvrit l’éclat de ma voix. Je frappai rudement la tête du monstre et du coup mon arme fut brisée. II n’était pas dans ma destinée de venir à bout de cette bote féroce. Alors deux chiens appartenant à mon père, et que j’avais toujours traités avec douceur, reconnurent, ma voix. Ils quittèrent les troupeaux qui paissaient loin de là et s’élancèrent à mon secours. Le dragon se précipita sur eux : aussitôt je pris rapidement la fuite à travers les champs. De même qu’un lièvre timide fuyant les ongles féroces de l’aigle, oiseau de Jupiter, se cache dans d’épaisses broussailles, de même me réfugiant au milieu des brebis, et rapetissant mes membres, j’échappai à la vue de cette bête féroce. Quand mon père sut que je n’avais pas été blessé, il amena à l’autel un jeune taureau et l’offrit en holocauste au Dieu qui avait ainsi sauvé la vie de son fils. Et moi aussi choisissant dans le troupeau un veau bien gras, et l’arrachant à la mamelle pendante de sa mère, je le conduisis an sommet de la montagne, en me faisant accompagner d’un chœur joyeux de mes amis. Les deux chiens qui avaient étranglé le dragon me suivirent de leur plein gré : une douce aménité régnait autour de l’autel des Dieux ; le champ était verdoyant, les herbes molles, l’ombre épaisse sous les ormes, et à coté une onde jaillissant éternellement des entrailles les plus profondes du roc rendait un doux son, pareil à des accents mélodieux. Viens avec moi ; il n’est pas permis de refuser un festin offert aux Dieux.” Je lui parlai ainsi. L’homme divin me répondit en ces termes : “Que Phébus te soit toujours favorable et te préserve de tout mal et qu’il envoie d’abondantes richesses dans ta maison, puisque tu montes au sommet de la montagne pour accomplir un sacrifice aux dieux ; je ferai en sorte qu’ils t’écoutent d’une oreille favorable ….. “


Original Greek


Δώρον αλεξικάκοιο Διός θνητοίσιν οπάσσαι
κεκλόμενος Μαίης εριούνιος ήλθε κομίζων
υιός, όπως άν έχοιμεν οϊζύος ατρεκές άλκαρ.
γηθόσυνοι δέχνυσθε βροτοί, πινυτοίσιν ενίσπω,
οίς αγαθή κραδίη, καί πείθεται αθανάτοισι:
νηπυτίοισι δ’ όνειαρ ακήρατον ου θέμις ευρείν.
τώ δ’ αυτώ καί πρόσθεν αγαλλομένους επί δώρω
υίά τε Λητοΐδης ακεσίμβροτον αθανάτοισιν
ίξεν άγων ες ”Ολυμπον αγάννιφον, ηδέ σαόφρων
Παλλάς ‘Αθηναίη λαοσσόον `Ηρακλήα:
άλτο δέ καί Κρονίδης ταναήν υπέρ αιθέρα Χείρων,
σευάμενος πρός ”Ολυμπον, επεί μάθεν άμβροτα δώρα.
αλλ’ ήτοι κείνους μέν αμώμητοι Διός οίκοι
χαίροντες δέξαντο, θεηγενέων όχ’ αρίστους:
ημίν δ’ εν γαίη κέλεται Χρυσόρραπις όλβω
ζώειν τερπομένοισιν απειρήτοις κακότητος.
όν δέ κεν ανθρώπων πεπνυμένον ήτορ ανώγη
ες πολυήρατον άντρον εσελθέμεν `Ερμείαο,
ένθ’ όγε παντοίων αγαθών κατέθηκεν όμιλον,
αίψά κεν αμφοτέρησιν ονείατα πολλά κομίζων
οίκαδ’ αποστείχοι, προφυγών πολύδακρυν οϊζύν:
ουδέ ε νούσος άκικυς ενί μεγάροισι δαμάσσει,
ουδ’ ύγε δυσμενέων ποθ’ υποτρέσσας μένος αινόν
άψ αναχωρήσει, προλιπών εριγηθέα νίκην:
ουδέ οι αθλητήρι κονισσαμένω εν αγώνι
αντιβίην τινά θυμός εφορμήσει μενεαίνειν,
ουδ’ ει χάλκεα γυία καί άγναμπτον σθένος ανήρ
άντικρυ στεφάνοιο πόθω κομίσας εριδαίνοι.
ναί μιν καί θήρεσσιν ορεσκώοισι λέοντα
δεινόν καί λαοίσιν εοικότα δαίμονι τεύξω.
καί οι καί βασιλεύσι διοτρεφέεσσιν οπάσσω
ρεία καί αλλοδαποίσι μετ’ ανθρώποισι τίεσθαι.
τόν δέ καί ηΐθεοι τερενόχροες ιμερτήσιν
αιέν εφορμήσουσι περιπτύσσειν παλάμησι,
καί μαλακή χρύσειον επί λέχος αιέν ερύσσει
άλληκτον κούρη επιϊεμένη φιλότητος.
ευχομένου τε πρός ούατ’ αφίξεται αιέν εόντων
ευχή: καί πόντοιο κυκωμένου ουκ αλεγίζων
βήσετ’ επί τραφερήν χθόν’ ακυμάντοισι πόδεσσι.
τόν καί ληϊστήρες ανάρσιοι οίον εόντα
φεύξονται: καί δμώες οϊόμενοι πατέρ’ είναι
τίσουσιν, καί οίκον εού στέρξουσιν άνακτος.
ίδμεναι αίκ’ εθέλησι, δαήσεται, όσσα τε φώτες
κρυπτάδια σφετέρησιν ενί φρεσί μηχανόωνται,
όσσα τε κεκλήγασι μετά σφισιν ηεροφοίται,
ανθρώποις άφραστον ιακχάζοντες αοιδήν,
οιωνοί, μεγάλοιο Διός κραιπνοί υποφήται.
ροίζόν τε στήσαι χαμαί ερχομένοιο δράκοντος
είσεται, ηδ’ όφεων ιόν σβέσαι ερπυστήρων.
δώσω οι καί φώτα χόλω πίπτοντα σελήνης
ρύσασθαι, καί νούσον αταρτηρήν ελέφαντος:
καί ψυχήν ελάσαι τεθνηότος, ή κεν ερεμνού
εξ ”Αϊδος προμολούσα ποτιχρίμπτηται εκάστω.
άλλαι απειρέσιοι πολυμήτιος `Ερμείαο
δωτίναι κομίσαντος ενί σπήλυγγι κέονται,
άμβροτοι, ατρεκέες, ρίμφα πρήσσουσαι έκαστα:
τάων ημίθεός τε καί όλβιος ός κ’ εφίκηται.
τάς εμέ κηρύσσειν λαοσσόος ‘Αργειφόντης
ανθρώποισιν όρινε, μελιγλώσσοιο κελεύσας
φθόγγον από στήθεσφιν αοιδής γηρύσασθαι.
‘Αλλ’ ου πάγχυ βροτοίσι σαοφροσύνης αλεγίζειν
ίμερος, αίψα δέ, πρέσβα, σ’ αλιτροσύναις ατίουσι:
μητέρα δ’ ηρώων αρετήν απάτερθε κλύοντες
προτροπάδην φεύγουσιν, αοσσητήρα δέ μόχθον,
μόχθον αοσσητήρα βίου μάλα πεφρίκασιν.
ουδέ σφι κρείων ενί δώμασιν όλβος ομιλεί,
ουδέ τις οίδε θεοίς οαριζέμεν αθανάτοισιν.
εκ δ’ οίγε πτολίων τε καί αγρών ήλασαν εσθλήν
— ά δειλοί — σοφίην, ‘Εριούνιον υβρίζοντες.
ώλετο δέ προτέροις πεπονημένον ημιθέοισιν
έργον: ό δ’ αργαλέος καί απεχθής αυτίκα πάσιν,
ώ κεν επωνυμίην λαοί τεύξωσι μάγοιο.
καί ρ’ ό μέν εν κονίησιν υπ’ άορι κρατός αμερθείς
λευγαλέω θανάτω δίος φώς εκτετάνυσται:
οί δ’ ίκελοι θήρεσσιν, αΐδριες ηδ’ αδίδακτοι
χήτεϊ δαιμονίοιο νοήματος, ούθ’ υπ’ αρωγήν
θεσπεσίην φυγέτην ολεσιμβρότου εκ κακότητος,
ούτε τι θέσκελον έργον, ό κεν μάλα θαυμάζοιτο,
ίσασ’: αλλά σφιν νεφέλη πραπίδεσσι κελαινή
αμφιπεριπλεχθείσα βαδιζέμεν ανθεμόεντα
εις αρετής λειμώνα πολυστεφάνοιο μεγαίρει.
αλλ’ εμέθεν στεύμαι κειμήλια πειθομένοισιν
αφνειού χρυσοίο πολύ προφερέστερα δείξειν:
φώτα δέ δίζημαι ταλακάρδιον, ός κεν εκάστου
εμμεμαώς πειρώτο, μενοινήσαι τε, κάμοι τε,
ός τε διδάσκηται, καί ός ειδότας εξερεείνη.
ου γάρ άτερ καμάτοιο τέλος μύθοισι καί έργοις
ευρύοπα Κρονίδης εθέλει δόμεν: αλλά καί αυτόν
ες δύσιν ασθμαίνοντες αν’ αιθέρα λαμπετόωσαν
‘Ηέλιον φαέθοντα σύν άρματι πώλοι άγουσι.



Μάλλον εγώ πινυτοίο παραίφασιν ανέρος ευρών
τέρψομαι, ήπερ χρυσόν απάντων κοίρανον ανδρών.
‘Ηελίω γάρ άγων ιερήιον αντεβόλησα
αγρόθεν άστυδ’ ιόντι περίφρονι Θειοδάμαντι:
καί μιν ελών χερί χείρα προσηύδων ώδ’ επέεσσιν:
‘Ες πόλιν, ει μή πάμπαν επισπέρχωσιν ανάγκαι,
ρηιδίως σοι, εταίρε, καί αύριον έσσεθ’ ικέσθαι:
νύν δέ σέ μοι στείχοντι μετ’ ειλαπίνην θεός αυτός
ώρσεν υπαντιάσαι: τώ μοι πρόφρων επίνευσον
έσπεσθαι. θυσίαι δ’ ιεροπρεπέες τελέθουσιν,
άς αγαθοί ρέζουσι βροτοί: γάνυται δέ φίλον κήρ
αθανάτων, εύτ’ άν σφι χορούς ανάγωσιν άριστοι.
άξω δ’ ου μακρήν ες αταρπιτόν: εισοράας γάρ
ημετέρων με κιόντα πρός αγρών ακρώρειαν.
ένθα νεογνός εών έτλην ποτέ μούνος ανελθείν,
λαιψηρώ πέρδικε μετασπόμενος προφυγόντε:
οί δ’ ήτοι είως μέν ακούων ούνομ’ έκαστος
ιστάμενος μίμνασκεν, ορεξάμενον δέ δοκεύσας,
πρίν μάρψαι χείρεσσιν, αλυσκάζων προφύγεσκεν.
αυτάρ εγώ σπουδή κεν επί στόμα κάππεσον ελθών:
άψ δ’ αύτις γαίηθεν αναΐξας εδίωκον.
αλλ’ ότε δή κορυφήνδε μετασπόμενος κίον άκρην,
οί μέν άρ’ εξαπίνης ιαχήν οξείαν ορόντε
αιγανέης έσσυντο θοώτερον ηέ βελέμνου
υψίκομον ποτί φηγόν, επεσσύμενον προϊδόντε
αινόν όφιν πετάσαντα γένυν πλείην θανάτοιο.
τόν δ’ εγώ εγχριμφθείς υπεναντίον αΐξαντα
ουκ ίδον: οφθαλμοί δέ μοι ορνίθων λελίηντο:
πρίν περ αναστήσαντος από χθονός αυχένα δεινόν
εφρασάμην ήδη τε δέμας μεμαώτα λαφύξαι.
ένθ’ εί τις σπεύδοντα παλίσσυτον εισενόησεν,
ούτε με περδίκεσσιν αελλοπόδεσσιν έπεσθαι,
ούτε με νηπιάχοισιν οΐσατο ποσσί φέρεσθαι.
κέκλετο γάρ μοι δείμα τανύπτερον αιετόν είναι,
καί πνοιήν ανέμου, παρά γάρ ποσσίν κακόν ήεν.
πολλάκι δ’ είματος άκρου επιψαύεσκεν ακωκαίς:
καί κεν υπέρ μοίράν με πελώριος αμφέχανεν θήρ,
ει μή μοι νόος ώρτο θοώς επί βωμόν ορούσαι,
τόν ρα παλαιότεροι Φαεσιμβρότω ιδρύσαντο.
τώ δ’ άρ’ έπι τρύφος αύον ελαϊνέης ελέλειπτο
σχίζης, ήν τε μαρανθέν αδηφάγον εξέλιπεν πύρ.
τήν εγώ αρπάξας ολοού κατένωπα δράκοντος
εστρέφθην. μαίμησε δ’ ορεσκώου μένος αινόν
μάρνασθαι, μεμαώτα ιδών. ειλείτο δέ πυκνώς,
γνάμπτων ευκύκλως ταναήν ράχιν: αυτάρ επ’ άλλω
άλλος, έπειτα δέ τ’ άλλος ελισσομένου τροχός ήεν:
ηδ’ έτι καί βωμού ύπερ αυχένας ηέρταζε
συρίζων βοόωντος εμής πολύ μείζον αϋτής.
καί τύπτων άρρηκτον ορεσκώοιο κάρηνον
αμφ’ αυτώ θραύεσκον υπέκπυρον όζον άκικυν:
ουδ’ άρα μόρσιμος ήα δαφοινώ θηρί δαμήναι.
τούνεκεν αιπολίοισιν απόπροθι βοσκομένοισιν
εσπομένω δύο πατρός εμού κύνε κεκλήγοντα
γνόντες επεδραμέτην: μάλα γάρ σφισι μείλιχος έσκον.
οί μέν άρ’ υλάσσοντες επέδραμον: αυτάρ όγ’ αίψα
αντίον έσσυτο τοίϊν: εγώ δ’ ες γαίαν ορούσας
προτροπάδην, ώς τίς τε Διός γαμψώνυχα φεύγων
αιετόν εν πυκινοίσι λάθη θάμνοισι λαγωός,
τώ ίκελος μήλοισι μιγείς ολοού από θηρός
εκρύφθην, μέσσοισιν ενί πτήξας ερίφοισιν.
όφρα μέν ούν ακάκητα πατήρ εμέθεν ζώεσκεν,
αιεί μόσχον άγεσκεν εμόν πρός αμύντορα βωμόν,
τίνων ‘Ηελίω ζωάγρια παιδός εοίο:
αυτάρ επεί μοίραί μιν απήγαγον ηελίοιο,
αυτός εγών αγέληθεν ελάσσας πίονα μόσχον
ειαρινόν, θαλέθοντα νεήνιδος ούθατι μητρός,
έρχομ’ ες ακρώρειαν, άγων χορόν ηδύν εταίρων:
σύν δέ σφιν καί τώδε δρακοντοφόνω κύνε βήτην
αυτομάτω: γλυκερή δέ πέλει περί βωμόν άνακτος
τερπωλή, χλοερόν τε πέδον, μαλακαί τ’ έπι ποίαι,
καί λασίαις πτελέησιν ύπο σκιή: άγχι δ’ άρ’ αυτών
ύδωρ αέναον λισσής υπό πυθμένι πέτρης
λευκόν αναβλύζον κελαρύζεται είκελον ωδή.
ίομεν: ούτοι δαίτα θεών θέμις αρνήσασθαι.
‘`Ως εφάμην. ό δέ μ’ ώδε προσηύδα δαιμόνιος φώς:
‘Αλλά σε μέν κρείων Φαεσίμβροτος εξ αλεγεινής
αιέν άγοι κακότητος, αδακρύτοιό τε πέμποι
όλβου πρός μέγα δώμα φιλοφροσύνης ένεκα σφής.
ουδέ μέν ουδέ σ’ εγώ περ αμοιβής αυτός αμέρσω:
αλλ’ επεί ούν άξων ιερήϊον εισαναβαίνεις,
όφρα τοι ευχομένοιο κλύοι θεός, εγγυαλίξω.

To be continued…

Part I, coming soon.

A Mantegna engraving page 82 of the ‘Dream of Poliphilius’ in the 1938 Bernard Géguan éditions for Payot-Paris.


French text source: 🌿Professor Ruslan I. Kostov study: 🌿Source for the Greek text:
Peri Lithon-The Orphic Treatise Of The Gemstones-Introduction

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

The reCAPTCHA verification period has expired. Please reload the page.

all rights reserved Via Hygeia 2022